Tag Archives: 1939

Rockmuziek om geschiedenis te vertellen

Rockmuziek om geschiedenis te vertellen

Sabaton is een heavymetalband. Hun songteksten en CD's hebben allemaal als thema oorlog. De criticaster kan terecht opmerken dat ze daarmee oorlog verheerlijken. Omdat bij ieder nummer een specifieke gebeurtenis uit de oorlog centraal staat zijn de teksten ook kleine stukjes geschiedenis les. Mogelijk bereikt daarmee de boodschap een doelgroep die anders niet bereikt wordt.

De reden dat we deze Zweedse band bespreken is omdat ze ook een aantal teksten hebben die direct relevant zijn voor de Poolse geschiedenis. Deze zullen we kort introduceren en de liefhebber kan ze vervolgens zelf verder beluisteren via onderstaande playlist.

Aces in Exile

Dit nummer van het album 'Coat of Arms' gaat over de piloten die tijdens de oorlog, na gevlucht te zijn uit het eigen bezette land, meevochten met de Geallieerden aan het westfront. In de tekst worden behalve de Polen van het 303 squadron (lees meer) ook de Tsjechoslowaken genoemd. Hieronder het couplet over de Polen:

Fighter pilots in exile fly over foreign land
Let their story be heard, tell of 303rd
Fighter pilots from Poland in the battle of Britain
Guarding the skies of the isle

40:1

Dit nummer van het album 'Art of War' gaat over de strijd bij Wizna waar het Poolse leger met minder dan duizend man het Duitse leger in 1939 drie dagen wist op te houden. De overmacht van ruim 40.000 Duitse soldaten verklaart de titel.

De video toont de band op het grootste muziek festival  Przystanek Woodstock (lees meer over dit festival).

Final Solution

De titel van het nummer zegt al genoeg, deze track (ook van 'Coat of Arms') gaat over de 'Endlosung', de jodenvervolging.  De Poolse link hier ligt in het feit dat het nazi concentratie en vernietigingskamp Auschwitz op Pools grondgebied ligt. Als voorbeeld dat deze muziek een boodschap bij een andere doelgroep kan brengen nemen we van dit nummer de integrale tekst op:

Country in depression
Nation in despair
One man seeking reasons everywhere
Growing hate and anger
The Fuhrer's orders were precise
Who was to be blamed and pay the price!

Wicked propaganda
Turning neighbors into foes
Soldiers of the third Reich searching homes
And then the former friends are watching
As they are rounded up one by one
Times of prosecutions has begun

Ever since it started
On Crystal night of thirty eight
When liberty died
And truth was denied
Sent away on train on a one way trip to hell
Enter the gates Auschwitz awaits!

When freedom burns
The final solution
Dreams fade away and all hope turns to dust
When millions burn
The curtain has fallen
Lost to the world as they perish in flames

There was a country in depression
There was a nation in despair
One man finding reasons everywhere
Then there was raising hate and anger
The Fuhrer's orders still apply
Who was to be blamed and send to die!

Ever since it started
On Crystal night of thirty eight
When liberty died
And truth was denied
Sent away on train on a one way trip to hell
Enter the gates Auschwitz awaits!

When freedom burns
The final solution
Dreams fade away and all hope turns to dust
When millions burn
The curtain has fallen
Lost to the world as they perish in flames

When freedom burns
The final solution
Dreams fade away and all hope turns to dust
When millions burn
The curtain has fallen
Lost to the world as they perish in flames

Uprising

Van hun album 'Coat of Arms' komt de track 'Uprising'. Samen met een officiële videoclip vertelt het het verhaal van de opstand van Warschau. Enkele losse zinnen uit de tekst om te illustreren dat ze de teksten historisch goed uitwerken:

Do you remember when, when the Nazis forced their rule on Poland
1939 and the allies turned away.

Warsaw city at war . Voices from underground, whispers of freedom
1944
help that never came

Break the curfew, hide in sewers. Warsaw, it's time to rise now

De video boven dit bericht is de clip van dit nummer.

Hieronder de foto van het monument van de opstand waar te zien is dat de opstandelingen de riolen gebruikte om van de ene wijk naar de andere te vluchten onder de Duitse linies door.

Het monument voor de opstand naast het Hooggerechtshof

Het begin van de Tweede Wereld Oorlog

In co-productie hebben de Duitse en Poolse TV een documentaire gemaakt over het begin van de Tweede Wereld Oorlog, dit jaar 75 jaar geleden. In de drie kwartier durende documentaire worden de gebeurtenissen met historische beelden en interviews geïllustreerd vanuit beide perspectieven. Om de documentaire te bekijken heb je de Quicktime Pluginn nodig. Heb je…
Lees meer

Polen in de Tweede Wereldoorlog, deel 1

Deel 1: Aanloop naar de opstand van Warschau in 1944 Voor een goed begrip van de context waarin de Poolse bevrijders hun bijdrage leverden aan de vrijheid van Nederland geven we een schets van de situatie in Polen in de Tweede Wereldoorlog. Daarvoor moeten we eerst terug naar 1939. Het begin van de Tweede Wereldoorlog…
Lees meer

Duizend jaar geschiedenis van Polen in nog geen 10 minuten

Hoe geef je in een kort tijdsbestek een overzicht van de geschiedenis van een land? Doordat je een met een Oscar onderscheiden filmmaker een animatiefilm laat maken.
Onder aan deze pagina hebben we een video ingesloten gemaakt door Tomasz Bagiński voor de wereldtentoonstelling van 2010 in Shanghai.
Zijn animatie neemt de kijker mee langs de bewogen geschiedenis van Polen vanaf 966 totdat het land lid is van de EU.

De jaartallen in de geschiedenis van Polen

Tijdens de film is rechts onderin de hele tijd te zien welke periode wordt getoond en worden van tijd tot tijd specifieke jaartallen genoemd. In onderstaande lijst lichten we per jaartal kort toe wat te zien is:

966:
Het Wapen van Polen

Het Wapen van Polen

Prins Mieszko I wordt, in de toenmalige hoofdstad Gniezno, gedoopt waarmee Polen een christelijke natie wordt. De naam `Gniezno`komt van het Poolse woord ‘nest’ en verwijst naar het nest van de witte adelaar in het Poolse wapen.

1000: Polen krijgt een eerste bisdom en wordt een koninkrijk wanneer Bolesław Chrobry, de zoon van Mieszko I, in 1025 tot koning wordt gekroond door de paus.
1018: De koning leidt een expeditie naar Kiev waar een strijd om de troon gaande is.
1226: Prins Konrad Mazowiecki (Conrad van Mazovië) vraagt de orde van de Teutoonse Ridders om steun bij de strijd tegen de heidense Pruisen. De Teutoonse ridders vestigen zich in het gebied.
1333: Kazimierz Wielki (Casimir de Grote) wordt koning en de gouden periode van de middeleeuwen breekt aan. Krakau wordt herbouwd na de vernietiging door de Mongolen. Het kasteel op Wawel wordt gebouwd en in 1364 wordt de eerste universiteit gesticht. In de film zijn iconische gebouwen zoals de Brama Floriańska en de Sukiennice (de lakenhal) te zien. Bekende plaatjes voor hen die Krakau hebben bezocht.
1377: Władysław II Jagiełło wordt groot hertog van Litouwen en trouwt met Jadwiga die recht heeft op de troon van Polen. Hij wordt in 1386 koning van Polen.
1410: De personele unie van Polen en Litouwen neemt het op tegen de Teutoonse ridders in de slag bij Grundwald waar de ridders worden verslagen.
1543: Mikołaj Kopernik, bekend als Copernicus, overlijdt. Vlak voor zijn dood publiceert hij “De revolutionibus orbium coelestium” waarin hij zijn eerdere theorie uit 1514 over de aarde die om ze zon draait, heeft uitgewerkt.
1619:
Grondgebied gemenebest

Grondgebied gemenebest

Sinds 1569 is er na de Unie van Lublin sprake van een Pools-Litouws Gemenebest met een door de adel gekozen koning.

1683: Het Ottomaanse Rijk staat aan de poorten van Wenen. Verenigd onder de Poolse koning Jan III Sobieski strijden de christelijke naties tegen het Ottomaanse Rijk. Het wordt een keerpunt in tweeënhalve eeuw durende strijd tussen het christelijke noord(westen) van Europa en het Islamitische rijk.
1772, 1791 en 1795: De omringende staten Rusland, Pruissen en Oostenrijk proberen via de verkiezingen van de koningen invloed te krijgen. In 1764 wordt Stanisław August Poniatowski, ex minnaar van de Russische tsarina Catharina de Grote, koning. Onder zijn bewind komt op 3 mei 1791 de eerste Poolse grondwet tot stand maar wordt ook het land in drie fasen (1772, 1793, 1795) opgedeeld en verdwijnt het officieel van de kaart.
1797, 1806, 1830 en 1863: Veel Polen ontvluchten het land en sluiten zich aan bij de legers van Napoleon in de hoop dat hij bij zijn veldtochten naar het oosten helpt om de Poolse staat in ere te herstellen. Ook volgen er opstanden tegen de overheersers. Het is periode van componist Chopin en schrijver Adam Mickiewicz die zich aansluiten bij de Poolse émigré in Frankrijk.
1918: Het einde van de Eerste Wereld oorlog, onder leiding van Józef Piłsudski krijgt de nieuwe Poolse staat vorm.
1919: Na de Russische revolutie rukken de legers van de communisten op naar het westen om de ideologie daar te verspreiden.
1920: Tegen de verwachting in slaagt het kleinere Poolse leger erin de Russen te verslaan in wat is gaan heten “Het wonder aan de Wisła”.
1922: De grenzen van het nieuwe Polen worden vastgelegd en Polen krijgt via de stad Gdańsk (Danzig) een directe toegang tot de Oostzee. In de periode tot aan 1939 ontwikkelt het land zich en wordt Warschau het Parijs van het oosten genoemd.
1939: HU 106374Op de ochtend van 1 september opent het Duitse slagschip Schleswig-Holstein gelegen voor de haven van Gdańsk het vuur op Poolse stellingen op de Westerplatte en bombardeert de Luftwaffe het kleine stadje Wieluń. De Tweede Wereld Oorlog begint. De moderne Duitse troepen rukken snel op en na Wieluń wordt Warschau gebombardeerd om de Polen tot overgave te dwingen (zoals in 1940 Rotterdam). Op 17 september vallen Russische troepen aan om het oostelijke deel van Polen in te nemen zoals vastgelegd in het Molotov-Ribbentrop Pact. Opnieuw wordt Polen verdeeld door de omringende mogendheden.In een aparte bijdrage behandelen we uitgebreider het verloop van de Tweede Wereld oorlog voor Polen
1940: © IWM (CH 1535)Het land ontvluchte Poolse militairen vechten mee bij de geallieerden. Eerst in Frankrijk en later vanuit Engeland. De ervaren Poolse piloten hebben een belangrijk aandeel bij de luchtgevechten van de ‘Slag om Engeland’.
1944: Sosabowski op het vliegveldDe geallieerden rukken op en Polen vechten mee op alle fronten. In de film is het klooster Monte Casino in Italië te zien dat door de Polen onder het bevel generaal Anders wordt ingenomen. Ook in Nederland vechten ze mee onder andere bij Breda onder generaal Maczek en Arnhem onder generaal Sosabowski (zie ons dossier Driel44).

In eigen land komt de Armia Krajowa (het binnenlandse leger) in opstand tegen de Duitsers in de hoop de hoofdstad Warschau in te nemen voordat de oprukken Russische troepen (nu vechtend tegen de Duitsers) er een communistisch regime vestigen. De Russen laten de vechtende stad Warschau aan zijn lot over.

Verwoest Warschau (klik op de foto en vergelijk met de stad nu)

Verwoest Warschau (klik op de foto en vergelijk met de stad nu)

Na ruim twee maanden durende gevechten geven de restanten van het Poolse verzet zich over, de inwoners van Warschau worden verdreven en maken de Duitsers de stad met de grond gelijk.

1945: Polen komt in de Russische invloedsfeer. Polen die meevochten bij de westerse geallieerden worden gezien als landsverraders en de intelligentsia van Polen wordt vervolgd.
1978:
JP2 Plac Zwyciestwa, Warszawa 1979. JP2 on Victory Square, Warsaw 1979

bron: www.year1989.pl

De Poolse kardinaal Karol Wojtyła wordt tot paus gekozen. Met het bezoek van Johannes Paulus II aan zijn thuisland Polen in 1979 krijgt het groeiende verzet tegen het communistische regime een gezicht en legitimiteit. Op de foto een massaal bezocht openlucht mis in Warschau. Het kruis met stola is te zien in de film.

1981: In reactie op de stakingen en protesten mede georganiseerd door het vakbond Solidarność roept het regime op 13 december de staat van beleg uit.
1989: Panel historycznyOp 6 februari starten ronde tafelgesprekken tussen het regime en de oppositie onder aanvoering van Lech Wałesa. Dit resulteert in de eerste gedeeltelijk vrije verkiezingen achter het IJzeren Gordijn, bijna een half jaar voordat de muur valt. De oppositie wint en daarmee is Polen het eerste land in het Oostblok dat het communisme achter zich laat.

De film: Geanimeerde geschiedenis van Polen

Animation | Short: Animated History of Poland (2010) - Directed by Tomasz Baginski

Wilt u meer weten over de geschiedenis van Polen dan zijn de volgende boeken aan te raden:

  • 'The Heart of Europe, the Past in Polands Present' van de in Polen woonachtige Britse historicus Norman Davies. Een zeer feitelijk relaas van de Poolse geschiedenis. Een andere titel is 'Gods Playground' (te bestellen bij bol.com, amazon.com of amazon.de);
  • 'Polen' van de Amerikaanse Auteur James A. Mitchener die aan de hand van een familiegeschiedenis de lezer in roman vorm door de geschiedenis van Polen leidt (verkrijgbaar bij bol.com).

De BBC publiceerde in juli 2017 een vergelijkbare tijdslijn als die van ons hierboven. Bij hen ligt meer accent op de recentere geschiedenis dus lees daar gerust nog verder.