lessphp fatal error: load error: failed to find /home/vhosting/c/vhost0065756/domains/poleninbeeld.nl/htdocs/www/wp-content/themes/theme48783/bootstrap/less/bootstrap.lesslessphp fatal error: load error: failed to find /home/vhosting/c/vhost0065756/domains/poleninbeeld.nl/htdocs/www/wp-content/themes/theme48783/style.less Geschiedenis van Polen - Polen in BeeldPolen in Beeld

Geschiedenis van Polen

Hoe geef je in een kort tijdsbestek een overzicht van de geschiedenis van een land? Doordat je een met een Oscar onderscheiden filmmaker een animatiefilm laat maken.
Onder aan deze pagina hebben we een video ingesloten gemaakt door Tomasz Bagiński voor de wereldtentoonstelling van 2010 in Shanghai.
Zijn animatie neemt de kijker in krap tien minuten mee langs de bewogen geschiedenis van Polen vanaf 966 totdat het land lid is van de EU.

Dossiers

Polen in Beeld stelt zelf in de loop van de tijd dossiers op over specifieke onderwerpen. Zo ook over periodes in de geschiedenis van Polen. Zo is het eerste dossier gepubliceerd over de Poolse bijdrage onder supervisie van generaal Sosabowski aan de bevrijding van Nederland in september 1944. U vindt het dossier hier.

De jaartallen in de geschiedenis van Polen

Tijdens de animatie over de geschiedenis is rechts onderin de hele tijd te zien welke periode wordt getoond en worden van tijd tot tijd specifieke jaartallen genoemd. In onderstaande lijst lichten we per jaartal kort toe wat te zien is:

966:
Het Wapen van Polen

Het Wapen van Polen

Prins Mieszko I wordt, in de toenmalige hoofdstad Gniezno, gedoopt waarmee Polen een christelijke natie wordt. De naam `Gniezno`komt van het Poolse woord ‘nest’ en verwijst naar het nest van de witte adelaar in het Poolse wapen.

1000: Polen krijgt een eerste bisdom en wordt een koninkrijk wanneer Bolesław Chrobry, de zoon van Mieszko I, in 1025 tot koning wordt gekroond door de paus.
1018: De koning leidt een expeditie naar Kiev waar een strijd om de troon gaande is.
1226: Prins Konrad Mazowiecki (Conrad van Mazovië) vraagt de orde van de Teutoonse Ridders om steun bij de strijd tegen de heidense Pruisen. De Teutoonse ridders vestigen zich in het gebied.
1333: Kazimierz Wielki (Casimir de Grote) wordt koning en de gouden periode van de middeleeuwen breekt aan. Krakau wordt herbouwd na de vernietiging door de Mongolen. Het kasteel op Wawel wordt gebouwd en in 1364 wordt de eerste universiteit gesticht. In de film zijn iconische gebouwen zoals de Brama Floriańska en de Sukiennice (de lakenhal) te zien. Bekende plaatjes voor hen die Krakau hebben bezocht.
1377: Władysław II Jagiełło wordt groot hertog van Litouwen en trouwt met Jadwiga die recht heeft op de troon van Polen. Hij wordt in 1386 koning van Polen.
1410: De personele unie van Polen en Litouwen neemt het op tegen de Teutoonse ridders in de slag bij Grundwald waar de ridders worden verslagen.
1543: Mikołaj Kopernik, bekend als Copernicus, overlijdt. Vlak voor zijn dood publiceert hij “De revolutionibus orbium coelestium” waarin hij zijn eerdere theorie uit 1514 over de aarde die om ze zon draait, heeft uitegwerkt.
1619:
Grondgebied gemenebest

Grondgebied gemenebest

Sinds 1569 is er na de Unie van Lublin sprake van een Pools-Litouws Gemenebest met een door de adel gekozen koning.

1683: Het Ottomaanse Rijk staat aan de poorten van Wenen. Verenigd onder de Poolse koning Jan III Sobieski strijden de christelijke naties tegen het Ottomaanse Rijk. Het wordt een keerpunt in tweeënhalve eeuw durende strijd tussen het christelijke noord(westen) van Europa en het Islamitische rijk.
1772, 1791 en 1795: De omringende staten Rusland, Pruissen en Oostenrijk proberen via de verkiezingen van de koningen invloed te krijgen. In 1764 wordt Stanisław August Poniatowski, ex minnaar van de Russische tsarina Catharina de Grote, koning. Onder zijn bewind komt op 3 mei 1791 de eerste Poolse grondwet tot stand maar wordt ook het land in drie fasen (1772, 1793, 1795) opgedeeld en verdwijnt het officieel van de kaart.
1797, 1806, 1830 en 1863: Veel Polen ontvluchten het land en sluiten zich aan bij de legers van Napoleon in de hoop dat hij bij zijn veldtochten naar het oosten helpt om de Poolse staat in ere te herstellen. Ook volgen er opstanden tegen de overheersers. Het is periode van componist Chopin en schrijver Adam Mickiewicz die zich aansluitenbij de Poolse émigré in Frankrijk.
1918: Het einde van de Eerste Wereld oorlog, onder leiding van Józef Piłsudski krijgt de nieuwe Poolse staat vorm.
1919: Na de Russische revolutie rukken de legers van de communisten op naar het westen om de ideologie daar te verspreiden.
1920: Tegen de verwachting in slaagt het kleinere Poolse leger erin de Russen te verslaan in wat is gaan heten “Het wonder aan de Wisła”.
1922: De grenzen van het nieuwe Polen worden vastgelegd en Polen krijgt via de stad Gdańsk (Danzig) een directe toegang tot de Oostzee. In de periode tot aan 1939 ontwikkelt het land zich en wordt Warschau het Parijs van het oosten genoemd.
1939: Op de ochtend van 1 september opent het Duitse slagschip Schleswig-Holstein gelegen voor de haven van Gdańsk het vuur op Poolse stellingen op de Westerplatte en bombardeert de Luftwaffe het kleine stadje Wieluń. De Tweede Wereld Oorlog begint. De moderne Duitse troepen rukken snel op en na Wieluń wordt Warschau gebombardeerd om de Polen tot overgave te dwingen (zoals in 1940 Rotterdam). Op 17 september vallen Russische troepen aan om het oostelijke deel van Polen in te nemen zoals vastgelegd in het Molotov-Ribbentrop Pact. Opnieuw wordt Polen verdeeld door de omringende mogendheden.
1940: het land ontvluchte Poolse militairen vechten mee bij de geallieerden. Eerst in Frankrijk en later vanuit Engeland. De ervaren Poolse piloten hebben een belangrijk aandeel bij de luchtgevechten van de ‘Slag om Engeland’.
1944: De geallieerden rukken op en Polen vechten mee op alle fronten. In de film is het klooster Monte Casino in Italië te zien dat door de Polen onder het bevel generaal Anders wordt ingenomen. Ook in Nederland vechten ze mee onder andere bij Breda onder generaal Maczek en Arnhem onder generaal Sosabowski (zie Driel44). In eigen land komt de Armia Krajowa (het binnenlandse leger) in opstand tegen de Duitsers in de hoop de hoofdstad Warschau in te nemen voordat de oprukken Russische troepen (nu vechtend tegen de Duitsers) er een communistisch regime vestigen. De Russen laten de vechtende stad Warschau aan zijn lot over. Na ruim twee maanden durende gevechten geven de restanten van het Poolse verzet zich over, de inwoners van Warschau worden verdreven en maken de Duitsers de stad met de grond gelijk.
1945: Polen komt in de Russische invloedsfeer. Polen die meevochten bij de westerse geallieerden worden gezien als landsverraders en de intelligentsia van Polen wordt vervolgd.
1978:
JP2 Plac Zwyciestwa, Warszawa 1979. JP2 on Victory Square, Warsaw 1979

bron: www.year1989.pl

De Poolse kardinaal Karol Wojtyła wordt tot paus gekozen. Met het bezoek van Johannes Paulus II aan zijn thuisland Polen in 1979 krijgt het groeiende verzet tegen het communistische regime een gezicht en legitimiteit. Op de foto een massaal bezocht openlucht mis in Warschau. Het kruis met stola is te zien in de film.

1981: In reactie op de stakingen en protesten mede georganiseerd door het vakbond Solidarność roept het regime op 13 december de staat van beleg uit.
1989: Op 6 februari starten ronde tafelgesprekken tussen het regime en de oppositie onder aanvoering van Lech Wałesa. Dit resulteert in de eerste gedeeltelijk vrije verkiezingen achter het IJzeren Gordijn, bijna een half jaar voordat de muur valt. De oppositie wint en daarmee is Polen het eerste land in het Oostblok dat het communisme achter zich laat.

De film: Geanimeerde geschiedenis van Polen

Animation | Short: Animated History of Poland (2010) - Directed by Tomasz Baginski

Wilt u meer weten over de geschiedenis van Polen dan zijn de volgende boeken aan te raden:

  • 'The Heart of Europe, the Past in Polands Present' van de in Polen woonachtige Britse historicus Norman Davies. Een zeer feitelijk relaas van de Poolse geschiedenis (te bestellen bij bol.com, amazon.com of amazon.de);
  • 'Polen' van de Amerikaanse Auteur James A. Mitchener die aan de hand van een familiegeschiedenis de lezer in roman vorm door de geschiedenis van Polen leidt (verkrijgbaar bij bol.com).