Category Archives: Film

Hurricane: “303, a bunch of Poles”

Hurricane: "303, a bunch of Poles"

Begin september verschijnt in de Britse bioscopen een film over een Pools Squadron in de RAF tijdens de Battle of Britain. Wie waren deze Polen? En wie was Tadeusz Kościuszko, de naamgever van het 303 Squadron? En is er nog een tweede film?

Het 303 Squadron

Polen in het Westen

Nadat de Duitsers en de Russen in september 1939 Polen bezetten vluchtten veel van de Poolse militairen het land uit. Via verschillende routes kwamen ze in het westen terecht om zich daar aan te sluiten bij de Geallieerden. In eerste instantie vooral in Frankrijk. Maar als in het voorjaar van 1940 ook Frankrijk overlopen wordt door de Duitsers vestigden veel Polen zich in Groot Brittannië.

Van daaruit zetten ze de strijd tegen de Duitsers voort. Daarbij droegen ze ook bij aan de bevrijding van Nederland bij Driel en Breda onder Maczek. Ze vormden verschillende eigen squadrons in de RAF. De eerder in Nederland gevonden bommenwerper was een vliegtuig uit een bommenwerpersquadron. Deze film gaat over het 303 Squadron, uitgerust met jachtvliegtuigen, en hun bijdrage aan de Battle of Britain.

De Battle of Britain

Vlak na de val van Frankrijk stond Groot Brittannië er voorlopig alleen voor in de strijd tegen Nazi-Duitsland. In voorbereiding op een invasie moest de Luftwaffe de strijd aangaan met de Britse Luchtmacht, de RAF. Wat volgde was een verbeten strijd waarbij de RAF moest stand houden tegen een Duits overmacht. Het leidde tot een van de bekendste uitspraken van Winston Churchill, de premier op dat moment.

"Never in the field of human conflict was so much owed by so many to so few"

Het succesvolste Squadron

Toen het Duitse luchtoffensief begon op Adlertag, 13 augustus 1940, waren de Poolse vliegers nog niet operationeel. Eind augustus volgde de eerste inzet en vanaf dat moment wordt het 303 squadron een van de meest succesvolle squadrons in de RAF. Ze vlogen in die tijd met Hurricanes. Dit verklaart de titel van de film.

Doordat de Polen al ervaring hadden opgedaan in 1939, gebruikten ze andere tactieken dan de Britten. Zo vlogen ze dichterbij de Duitse vliegtuigen voordat ze het vuur openden waardoor ze veel effectiever waren. Toen ze zes weken later in oktober werden teruggetrokken voor een rustperiode stond het totale aantal neergehaalde vliegtuigen op 126. Meer dan enig ander squadron betrokken bij de Slag om Engeland ondanks ze pas twee weken later dan andere eenheden ingezet werden.

Dywizjon 303 4.jpg

De 126 kills op een Hurricane van 303 Squadron. Via Wiki Commons

303, het Kościuszko Squadron

Het squadron is vernoemd naar Tadeusz Kościuszko (1746-1817), een Pools-Litouwse militair ingenieur. Hij vocht als kolonel mee in de onafhankelijkheidsstrijd van de Verenigde Staten waar hij verbleef van 1776 tot 1784. Hij bouwde onder andere de fortificatie bij West Point.

Bij zijn terugkeer in het Pools-Litouwse Gemenebest werd hij aangesteld als generaal-majoor in 1789 en vocht hij in 1792 tegen de Russen. Deze strijd die leidde tot de tweede opdeling van het Gemenebest. Na een door hem geleidde opstand in 1794 tegen de Russen volgde de derde en laatste opdeling van het Gemenebest door Pruisen, Rusland en Oostenrijk waarmee Polen en Litouwen tot 1918 van de kaart verdwenen als onafhankelijke staten. Kościuszko ging weer naar de VS waar hij zich verder inzette voor mensenrechten. Hij overleed in Zwitserland en is bijgezet in Wavel in Kraków.

Tegen deze achtergrond wordt Kościuszko als nationale held gezien in Polen, Litouwen, Wit-Rusland en de Verenigde Staten. Het was dan ook niet meer dan toepasselijk om het squadron naar hem te vernoemen en een embleem te gebruiken dat duidelijk verwijst naar zijn tijd in de VS.

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog mochten Poolse troepen niet meelopen in de Victory Parade om daarmee niet de Sovjet Russen voor het hoofd te stoten. Het verhaal gaat dat het 303 bij uitzondering wel gevraagd is maar weigerde.

De piloten van het 303

Het squadron bestond niet alleen uit Poolse piloten. Zo was er de Canadees John Kent, bijnaam Kentski, actief als Flight Commander. Ook streed een Tsjech mee, Josef František die al in 1939 zich bij de Polen voegde (in de film gespeeld door Kryštof Hádek).  Behalve de piloten was ook het grondpersoneel Pools.

Flying Officer Zdzislaw Henneberg, Flight Lieutenant John A. Kent 'Kentowski' and Flying Officer Marian Pisarek, No. 303 Polish Fighter Squadron, voor een Hurricane Mk.I (RF-F, V6684) op RAF Leconfield, 24 oktober 1940. Het logo is te zien boven hun hoofden. Copyright: © IWM.

Jan Zumbach

Een van de piloten tijdens de Slag om Engeland was Jan Zumbach. Op de onderstaande foto is hij op de achterste rij te zien met de vlieghelm op. Tijdens de Slag om Engeland scoorde hij acht bevestigde overwinningen. Dit was overwegend tegen de Duitse Messerschmidtjagers, wat lastiger was dan het neerhalen van bommenwerpers.

Later in de oorlog, in 1942, werd Zumbach commandant van het 303. Als eerbetoon aan de inzet van de Polen vloog de Battle of Britain Memorial Flight enige tijd met een Spitfire in zijn kleuren. Ook herkenbaar aan de squadroncode RF, het Kościuszko-embleem en daarbij nog versierd met Donald Duck.

Een foto van dit vliegtuig zorgde in 2015 voor de nodige hilariteit op sociale media. De populistische partij Britain First vereerde met een foto van Zumbachs Spitfire Brits heldendom terwijl ze gelijkertijd ageerde tegen Poolse migranten.

In de film is Jan Zumbach de hoofdpersoon en wordt zijn rol vertolkt door Iwan Rheon.

Franciszek Kornicki

Hoewel Franciszek Kornicki bij het squadron kwam op het moment dat het squadron in oktober uit de meest actieve strijd werden teruggetrokken, is zijn naam het vermelden waard. In 2017 organiseerde het RAF Museum de van  'The People's Spitfire Pilot'. Deze verkiezing werd gewonnen door Kornicki. Bij ons artikel is een interview te bekijken met Kornicki.

Twee interviews: Nawarski en Drobiński

Op de website van het Imperial War Museum zijn geluidsopnames terug te vinden van interviews met twee leden van het 303.

Meer weten over 303 Squadron?

De commerciële zender Channel4 maakte de serie 'Bloody Foreigners' over verschillende buitenlandse strijders die vochten voor Engeland. In onze galerij over de Tweede Wereldoorlog is de aflevering te bekijken die gaat over Polen tijden de Battle of Britain.

Het standaardwerk qua boeken over het 303 squadron is het Arkady Fiedler 303 Squadron: The Legendary Battle of Britain Fighter Squadron. Dit is online nog verkrijgbaar.

Ook historicus Adam Zamoyski schreef een boek over de Poolse bijdrage in de RAF.

De films

Hurricane

De film vertelt het verhaal van de Poolse vliegers die vanuit Groot-Brittannië vochten voor de vrijheid van hun eigen land. Gezien door de ogen van Jan Zumbach (Rheon) laat de film zien hoe de Polen, na de nederlaag in eigen land, dwars door Europa na Engeland kwamen om daar de strijd opnieuw op te pakken.

Vliegend voor de RAF boven Groot-Brittannië, leverden ze een belangrijk aandeel in de strijd van 'The Few'. Vechtend tegen de Luftwaffe hielden ze, door Groot-Brittannië te redden van de invasie door de Duitse legers, de droom van een vrij Polen in leven.

Toch komt Zumbach er tegen het einde van de oorlog achter dat de overwinning voor de Polen niet het gewenst resultaat oplevert, een vrij Polen.

De film, een productie van Rakuten Cinema, is geregisseerd door David Blair (The Messenger, Away, Accused) en de cast bestaat onder meer uit Iwan Rheon (Game of Thrones, Marvel’s Inhumans), Milo Gibson (Hacksaw Ridge), Stefanie Martini (Crooked House, Prime Suspect 1973), Krystof Hadek (Under the Skin, Dark Blue World) en Marcin Dorociński (Róża, Anthropoid).

De film is de UK in de bioscoop en VOD platformen vanaf 7 september. In Polen is de première op 17 augustus. Waarschijnlijk om een Poolse versie van het verhaal voor te zijn. Volgens ons is een release in Nederland nog niet gepland. We houden de website van de film in de gaten.

Boven dit bericht de trailer voor de Engelse markt. Uit deze trailer komt de quote in de titel:

"303, a bunch of Poles".

De trailer van Hurricane voor de Poolse markt: 303. Bitwao Anglię

Poolse versie: Dywizjon 303

Toeval of niet, in Polen is tegelijkertijd gewerkt aan een film rond hetzelfde onderwerp gebaseerd op het boek van Arkady Fiedler. Deze film is vanaf 31 augustus in de Poolse Bioscopen te zien en lijkt ook bij Pathe in Nederland uit te komen.

Dit is de trailer van de Poolse versie: Dywizjon 303

De klassieker: Battle of Britain

Natuurlijk is er voor liefhebber van het genre nog de klassieker uit 1969.
Hierin komt ook de Poolse rol aan bod.

Op de cover van de DVD is op de Hurricane het symbool van de Poolse luchtmacht te herkennen, de rood-witte vierkantjes op de neus van het toestel.

Afmeren is af…..en dus te zien

Afmeren is af.....en dus te zien Tijdens de pleinbioscoop is dit jaar voorafgaand aan de kaskraker Dunkirk de korte Rotterdamse productie 'Afmeren'  te zien. De korte film van de filmmaker Reyndert Guiljam is vorig jaar gepitcht tijdens de pleinbioscoop en is vervolgens via het Cinecrowd platform (mede)gefinancierd. Een initiatief dat we op verschillende manieren hebben ondersteund.…
Lees meer

Nina, winnaar Big Screen Award, in de Nederlandse bioscopen

Nina, winnaar Big Screen Award, in de Nederlandse bioscopen

De film Nina, winnaar van de VPRO Big Screen Award tijdens IFFR is vanaf 16 augustus te zien in de bioscopen in Nederland. De film wordt in Nederland uitgebracht door Herrie Film & TV.

Over de film Nina

Na twintig jaar zit het huwelijk van Nina en Wojtek op een dood spoor, deels omdat ze geen kinderen kunnen krijgen. Als ze een jonge vrouw, Magda, leren kennen, proberen ze haar over te halen draagmoeder te worden van hun kind, maar de situatie wordt ingewikkeld als Nina zich plotseling tot Magda voelt aangetrokken.

Meer over de film en de maakster Olga Chajdas in het artikel dat we schreven na het winnen van de prijs.

Facebookactie met vrijkaarten

Dankzij Herrie hebben we twee vrijkaarten beschikbaar die je kan winnen via een actie op Facebook. Hoe werkt het?

  1. Deel onderstaand Facebookbericht, doe dit 'publiek' en niet alleen voor vrienden anders kunnen wij mogelijk het niet zien;
  2. Vermeld de persoon die je mee wilt nemen en tag bijvoorkeur het filmtheater waar je naartoe wil (wie weet liken ze je bericcht wel);
  3. Verzamel zo veel mogelijk likes en reacties.

De persoon die voor 13 augustus acht uur 's avonds de meeste likes/reacties verzamelt, krijgt twee vrijkaarten voor een van onderstaande voorstellingen. Waar en wanneer dit is lees je onder het Facebookbericht.

Waar wordt Nina vertoont?

Focus Arnhem, Arnhem

Donderdag 16 augustus, 21:20 uur
Zaterdag 18 augustus, 13:20 uur
Zondag 19 augustus, 10:50 uur
Maandag 20 augustus, 21:20 uur
Dinsdag 21 augustus, 21:20 uur

Filmhuis Den Haag, Den Haag

Maandag 20 augustus, 18:45 uur

Ketelhuis, Amsterdam

Donderdag 16 augustus 21:00 uur

Filmtheater Hilversum, Hilversum

Maandag 20 augustus, 16:20 uur, 21:00 uur

Verkadefabriek, Den Bosch

Maandag 20 augustus, 21:00 uur

EYE, Amsterdam

Zondag 19 augustus, 21:15 uur

Filmschuur, Haarlem

Maandag 20 augustus, 21:15 uur

’t Hoogt, Utrecht

Donderdag 16 augustus (tijd volgt)

 

Paweł Pawlikowski wint ‘beste regie’ in Cannes met Cold War

Paweł Pawlikowski wint 'beste regie' in Cannes met Cold War

De Poolse regisseur Paweł Pawlikowski heeft in Cannes de prijs gewonnen voor beste regie voor zijn nieuwe film Cold War. Daarmee heeft de regisseur opnieuw een prijswinnende film gemaakt. Eerder won hij met Ida de Oscar voor beste buitenlandse film.

Cold War

Setting: Polen, eind jaren veertig, na de afloop van de Tweede Wereldoorlog onder communistisch regime. De komponist Wiktor (Tomasz Kot) en de producer Irena (Agata Kulesza) houden een auditie voor een productie. Met hun opnameapparatuur reizen ze langs afgelegen dorpjes op zoek naar volksmuziek en jongeren voor een show over authentieke Poolse muziek en dans. Doel is een een theatershow voor partijbonzen en hun buitenlandse gasten.

Tijdens een van de audities valt Wiktor voor een van de jongeren, Zula (Joanna Kulig) afkomstig uit de stad en dus niet de ethnisch pure dorpse waar de partij naar op zoek is. De supervisor van de partij, Kaczmarek (Borys Szyc), is een racist die afkeurend staat tegenover ethnische muziek zoals liederen in het Lemko dialect uit de Karpaten.

Tegen deze achtergrond ontwikkelt de relatie tussen Wiktor en Zula totdat bij een optreden in Berlijn de kans ontstaat om naar het vrije westen te vluchten. Wat doet dit met de relatie? Het liefdesverhaal krijgt zijn beslag in Parijs waar hun lot verbonden raakt aan dat van een Franse dichter en regisseur (Jeanne Balibar en Cédric Kahn).

De politieke achtergrond is niet alleen decor maar speelt zijn eigen rol. Zo wekt een spandoek, dat de muziekoptredens aankondigt, de suggestie dat de verspreide ideologie de toekomst is. Terwijl de staat probeert vast te houden aan een historisch beeld van Polen wat voldoet aan hun criteria in plaats van de echte vernieuwende muziek zoals bijvoorbeeld Jazz vanuit het westen toe te staan.

Vijf sterren «««««

De film was in Cannes ook genomineerd als beste film voor de Gouden Palm maar die prijs ging naar Shoplifters, van de Japanse regisseur Hirokazu Koreeda.

In de Nederlandse pers is de film nog niet echt opgemerkt maar de Britse krant de The Guardian gaf de film al vijf sterren bij zijn review. De film, geproduceert door mk2 films,  komt ook naar Nederlandse bioscopen. Hij komt uit bij de distributeur Cinéart die ook Ida (en de 'Poolse' animatie Loving Vincent) uitbracht.

Beeldmateriaal via de site van Filmfestival Cannes