Category Archives: Cultuur

Tadeusz Konwicki – 1926 – 7 januari 2015

Geboren nabij Vilnius, noemde Konwicki zichzelf “ een sluwe Litouwer”. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vocht hij in het Poolse binnenlandse leger, AK, tegen de Duitse en Russische bezetter. Na de oorlog ontwikkelde hij zich tot een gewaardeerde auteur, regisseur en scenarioschrijver.

Ondergronds

Na zijn aanvankelijke sympathie met het na-oorlogse communistische systeem nam hij een kritische houding aan die ook tot uiting kwam in zijn boeken. Om die reden verschenen zijn werken in Polen voornamelijk ondergronds.

In zijn romans en films keerde Konwicki dikwijls terug naar zijn geboorteplek, het huidige Litouwen, en beschreef de multi-ethnische vooroorlogse samenleving. Tevens verwerkte hij zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog.

Vertaalde boeken van Konwicki

Veel van zijn boeken zijn ook in het Nederlands te lezen:

  • De kleine apocalyps, vert. Gerard Rasch (1993)
  • Het Poolse complex, vert. Esselien ‘t Hart (1984)
  • Maansopgangen en maansondergangen (1986) In het nawoord van de vertaler Gerard Rasch bij dit boek kunt u naast informatie over het tot stand komen van dit werk ook lezen over de auteur zelf. Dit nawoord is te lezen op de site van de vertaler.
  • Niets of niets, vert. Esselien ‘t Hart (1987)
  • Onderaardse rivieren, onderaardse vogels, vert. Esselien ‘t Hart (1988)
  • Modern droomboek, vert. Esselien ‘t Hart (1989)
  • Het landoed Bohin, vert. Esselien ‘t Hart (1990). Recensie in NRC (betaalde toegang)

Konwicki’s eerste film: De laatste dag van de zomer

Konwicki was een van de oprichters van de Poolse filmschool. Bij dit bericht vindt u de volledige film ‘Ostatni Dzień Lata’. De eerste film van Konwicki waarvoor hij zowel het script schreef als de regie voerde.

Deze zwart-wit film uit 1958 toont de ontmoeting tussen een vrouw en een man op een verder verlaten strand aan de Baltische kust. Beide worstelen met hun herinneringen aan de oorlog. De film bevat weinig dialoog en is daarmee bijna een stomme film die het moet hebben van de kracht van de beelden en compositie. De idylle op het verlaten strand wordt verstoort door overvliegende straaljagers. Een referentie aan de herinneringen van de verschrikkingen van de oorlog?

KonwickiOp de afbeelding uitsnedes van editie van zijn boeken De kleine apocalyps en Het Poolse complex. Beide verschenen bij Meulenhoff. Enkele van zijn boeken zijn (al dan niet tweede hands, te krijgen op bol.com. Op amazon.com zijn ook nog titels van engelse vertalingen te vinden.

New Year’s Day van U2 en Polen

Op Nieuwsjaarsdag is het toepasselijk om stil te staan bij de song van U2 met de titel 'New Year's Day'. En waarom op deze site? Omdat ze het nummer geschreven hebben geïnspireerd door de vrijheidsstrijd van de vakbeweging Solidarność.

Het nummer kwam uit begin 1983, ruim een jaar nadat op 13 december 1981 het leger de staat van beleg afkondigde in Polen en het vakverbond, samen met alle andere oppositiebewegingen, hard werd onderdrukt.

De originele clip van het nummer heeft verder weinig te maken met Polen en is opgenomen in de winter van Zweden vermengd met zwart wit beelden van Sovjettroepen in de winter tijdens de Tweede Wereld Oorlog.Panel historyczny

Twintig jaar na de eerste vrije verkiezingen op 4 juni 1989 stond U2 de Europese Commissie toe om de muziek te gebruiken bij een video naar aanleiding van 20 jaar democratie in Polen. Het is deze video die we bij dit bericht hebben opgenomen.

Meer over de 25ste 'verjaardag' in 2014 vindt u in dit bericht.

 

Poolse acts op Eurosonic

Ieder jaar, in januari, wordt in Groningen het Eurosonic - Noorderslag festival gehouden. Feitelijk zijn dit twee gecombineerde festivals, Eurosonic met een veelheid aan acts uit heel Europa en Noorderslag met Nederlandse artiesten.

Eurosonic is springplank voor de meest actuele en veelbelovende Europese (en Nederlandse) acts, die van 14 tot en met 16 januari 2015 in ruim dertig zalen in de Groningse binnenstad optreden. Dit jaar bevinden zich onder de dikke 150 acts ook twee Poolse acts: Fismoll en Rebeka.

Noorderslag is de graadmeter voor Nederlandse muziek en vindt plaats op zaterdag 17 januari 2015 in De Oosterpoort in Groningen. Ook wordt op dit festival de Popprijs uitgereikt met veel bekende namen als winnaar (lees meer over de Popprijs op Wikipedia).

De Poolse bijdragen in 2015

Fismoll

Fismoll begon zijn muziekcarriére met het posten van delicate en fragiele covers zoals Tears For Fears' Mad World en Damien Rice's 9 Crimes op internet. Dankzij zijn hoge stem werd de Poolse zanger al geassocieerd met Bon Iver en de intieme atmosfeer die hij met zijn muziek creeërt wordt vergeleken met Sigur Ros. Fismoll maakt bescheiden en rustige folk met elementen van pop en zijn muziek dwingt je te focussen op de kleinste geluiden.

De video boven dit bericht is de song "Trifle" van Fismoll.
Beluister zijn muziek ook op Spotify.

Fismoll treed op, op 15 januari om 20:30 in het Groninger forum. Zie de agenda voor details.

Rebeka

Het Poolse elektronische duo Rebeka is een experimenteel pop fenomeen dat bestaat uit zangeres Iwona Skwarek en producer Bartosz Szczesny. Met hun analoge 80's synthesizers, synth speelgoed, elektrische- en bas-gitaren plus taperecorder, worden ze beschouwd als één van de meest getalenteerde en innovatieve bands uit Polen. Met hun speciaal voor liveshows geperfectioneerde rauwe en minimal sound, staat je een memorabel optreden te wachten.

Beluister de muziek van Rebeka op Spotify.

Rebeka treed op, op 16 januari om 22:50. Zie de agenda voor details.

De film Ida van Paweł Pawlikowski valt in de prijzen

IDA from Opus Film on Vimeo.

Op 13 december werden in Riga (Letland) voor de 27ste keer de Europese filmprijzen toegekend. De film Ida van Paweł Pawlikowski heeft maar liefst vijf prijzen in de wacht gesleept en werd daarmee de grootste winnaar.

Meerdere prijzen voor Ida

Naast de publieksprijs won Ida de prijs voor de beste film. Paweł Pawlikowski (My Summer of Love (2004), La Femme du Vème (2011)) werd door de European Film Academy onderscheiden met de prijs voor de beste regie en scenario, Łukasz Żal en Ryszard Lenczewski kregen de prijs voor het beste camerawerk.

Onlangs werd de film door de critici uit Los Angeles en New York gekozen tot de beste buitenlandse/niet-Engelstalige film en Agata Kulesza (Rose (2011) ) tot de beste actrice. Eerder was Ida te zien op talrijke filmfestivals, onder andere op het International Filmfestival in Rotterdam en BFI London Film Festival. De film werd vertoond in de bioscopen wereldwijd en trok alleen in Frankrijk en de VS al in totaal ruim een miljoen toeschouwers.

Het verhaal van Ida

ida1_stillDe film Ida speelt zich af in de jaren zestig in Polen en vertelt een verhaal van een als wees in een klooster opgegroeide novice Ida. Voordat de jonge vrouw haar beloftes aflegt, neemt ze op advies van de moeder-overste contact op met haar enige familielid, tante Wanda, een gevreesde stalinistische rechter.

Samen gaan ze terug naar de geboorteplaats van Ida en duiken ze in hun complexe familiegeschiedenis. Beide, “de hoer en het heilig boontje” zoals Wanda zichzelf en haar nichtje typeert, proberen ze met hun tragische verleden in het reine te komen, ieder op haar eigen manier.

De recensenten over Ida

De internationale, veelal Engelstalige pers, had het over een “eerily beautiful road movie” (the Guardian), over een “perfect, immaculate, miraculous masterwork” (Telegraph), een “film masterpiece” (New Yorker), “pure cinematic storytelling at its best” (Irish Times) en een “exquisitely rendered political drama” (Washington Post).

“Ida overtuigt in alle registers (...)”, schreef de Volkskrant over de film en prees het formidable spel van Agata Trzebuchowska (Ida) en Agata Kulesza (Wanda) die “de grote verschillen tussen hun personages uitspelen (...) zonder dat de relatie tussen Ida en Wanda te karikaturaal of symbolisch wordt.”

“Vanaf scène één kruipt de eerste film (...) onder de huid”, stelde de recensent van de Filmkrant vast en loofde de “fotografische beelden met prachtig Vermeer-zijlicht” waaruit deze “oogverblindend mooi geschoten” film bestaat. Ook de NRC benadrukte Pawlikowski’s “fantastische visuele stijl” maar betoog vooral waardering voor de uitwerking van het belangwekkende thema.

ida_still_09De New York Times noemde Ida “a breathtakingly concise film (…) with a clear, simple narrative line” en ging treffend op het onderwerp van de film in: “…within its relatively brief duration and its narrow black-and-white frames, the movie somehow contains a cosmos of guilt, violence and pain. Its intimate drama unfolds at the crossroads where the Catholic, Jewish and Communist strains of Poland’s endlessly and bitterly contested national identity intersect.”

Ook in Polen werd de film goed ontvangen en wordt beschouwd als een waardevolle bijdrage aan de maatschappelijke discussie over het recente verleden en de Pools-Joodse verhoudingen. Een zeer interessante polemiek over Ida en het antisemitisme is in het Pools te lezen in Krytyka Polityczna en Gazeta Wyborcza.

Zowel het publiek als critici zijn het er over eens dat de film van Pawlikowski een van de beste en belangrijkste Poolse films uit de laatste decennia is.

De BAFTA

Op 8 februari was de uitreiking van de BAFTA, de award van de British Academy of Film and Television Arts. Ida was genomineerd in de categorieën 'cinematografie' en 'niet Engelstalige film'. In deze laatste categorie wist de film ook daadwerkelijk deze 'Britse Oscar' te winnen.

De Oscar voor Ida

Ook de prestigieuze Academy Award, beter bekend als de Oscar, weet de film in de wacht te slepen voor 'Beste buitenlandse film'.

In de uitzending van De Wereld Draait Door, de dag na de Oscaruitreiking zegt Gijs Scholten van Aschat over de film (zie fragment, aan het eind rond 11:30): "Ik vind het wel mooi dat Ida gewonnen heeft. Prachtige Poolse film, zwart wit."

Zowel Ida als ook de eerdere film My Summer of Love van Pawlikowski zijn op DVD verkrijgbaar. Bij dit bericht staat de officiële film trailer van site van de film en het beeldmateriaal betreft stills van de film welke te vinden zijn op de site.

Ida in Trouw Letter en Geest klein