fbpx

Opstand getto van Warschau in 1943 – “Er was geen hoop”

Opstand getto van Warschau in 1943 - "Er was geen hoop"

Op 19 april 1943 willen de Duitse bezetters de laatste overgebleven joden afvoeren naar de vernietigingskampen. Geheel onverwacht stuiten ze daarbij op tegenstand en breken er gevechten uit. Een deel van de overgebleven joden in het getto kiest ervoor om strijdend ten onder te gaan. De film van Polin bij dit artikel vertelt het verhaal van deze opstand middels historische beelden, historische interviews met overlevenden en animaties.

Warschau: grootste Joodse gemeenschap in Europa

Voor de oorlog kent Polen een groten Joodse gemeenschap. In Warschau zelf woont de grootste Joodse gemeenschap in Europa. Alleen de Joodse gemeenschap in New York is groter.

Als de Duitsers Polen bezetten in 1939 volgen al snel maatregelen tegen de Joodse gemeenschap in Polen wat leidt tot het samenbrengen in getto's in de verschillende Poolse steden. Van hieruit worden de systematisch afgevoerd naar de verschillende vernietigingskampen. In 1942 maakte een Duitse soldaat enkele bijzondere foto's van Warschau, het getto en de omgeving.

In het getto van Warschau zitten zo'n 400.000 mensen op iets meer dan vier vierkante kilometer. Met een rantsoen van 400 kcal per dag en slechte sanitaire omstandigheden overlijden ook veel mensen in het getto.

In 1943 beginnen de Duitsers met de ontruiming van het getto. De slachtoffers worden afgevoerd naar vernietigingskamp Treblinka.

De opstand

Op 19 april starten de Duitsers met het afvoeren van de laatste 50.000 bewoners van, wat dan nog over is van het getto. 19 april is Pesach en kort voor het christelijke Pasen (dat in 1943 valt op zondag 25 april). De datum was ingegeven als verjaardagscadeau voor Hitler (20 april).

Tegen die tijd was bij de joden bekend dat de treinreis niet naar een werkkamp voerde maar naar een gewisse dood in de gaskamer. Een organisatie van vooral jongere joden kiest er dan voor om in opstand te komen met de beperkte middelen die ze dan hebben. Liever kiezen ze ervoor om strijdend ten onder te gaan dan zich lijdzaam te laten afvoeren.

Het kost de nazi's uiteindelijk bijna een maand voordat het volledige getto was vernietigd en de laatste joden dood of afgevoerd waren.

In de film komen enkele van de weinige overlevende aan het woord waaronder waarschijnlijk de bekendste Marek Edelman.

Herinnering

De film sluit af met een aantal van de zichtbare herinneringen in het Warschau van vandaag. Dit zijn allemaal later opgerichte monumenten omdat het getto zelf, net zoals veel van de rest van de stad na 1944, met de grond gelijk is gemaakt door de Duitsers.

De getto opstand wordt in de herinnering vaak overvleugeld door de opstand van 1944.

Het meest bekende monument is waarschijnlijk het pomnik Bohaterów Getta of helden van het getto monument. Het was hier dat toenmalig bondskanselier van Duitsland Willy Brandt in 1970 zijn beroemde knieval maakte.

Tegenover dit monument verrees later het Polin museum. Een prachtig vormgegevens museum over de eeuwenlange geschiedenis van joden in Polen. Het museum is zeker een aanrader bij een bezoek aan Warschau vooral omdat dan duidelijk wordt dat het gezamenlijke verleden van joden en Polen zoveel meer is dan alleen die soms getroebleerde herinnering aan de jaren voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Interesse in meer interviews met overlevenden? Bekijk onderstaande film.

Reacties zijn gesloten.