Het paleis van Myśliwski: Meesterlijke Poolse roman over spilzieke adel, boeren en klassenstrijd
Het Paleis verscheen eind 2025 in een Nederlandse vertaling van de hand van Karol Lesman bij uitgeverij Querido. Op 15 januari verscheen in NRC onder de titel Mysliwski neemt je mee in het spookhuis van vooroorlogs Polen een review van de hand van Michiel Krielaars die we in samengevatte vorm weergeven.
Myśliwski neemt je mee in het spookhuis van vooroorlogs Polen
Sommige schrijvers herken je al vanaf hun eerste boek als uitzonderlijk; Wiesław Myśliwski is zo iemand. Zijn zogenoemde boerenromans, spelend op het mistroostige Poolse platteland tijdens de Tweede Wereldoorlog en de communistische dictatuur daarna, tonen vertekende herinneringen, onbereikbare liefdes, collaboratie en wegkijken waar anderen leed wordt bezorgd. Steeds keren ze terug naar één kern: de onmogelijkheid om echt vat te krijgen op je eigen leven.
In Het paleis, zijn roman uit 1970, volgt de lezer de herder Jacob, die na de vlucht van de landheer en zijn vrouw het verlaten paleis binnendringt. Hij doolt door lange gangen, van vertrek naar vertrek, en vergaapt zich aan kandelaars, jachttaferelen en portretten van generaties edelen. Geleidelijk aan waant hij zich zelf paleisbewoner; in hallucinaties springt hij van de ene naar de andere adellijke figuur, duikt in hun hoofden, ervaart hun lusten, hun tirannieke gedrag tegenover ondergeschikten. Steeds weer keert hij terug naar zichzelf, de vernederde herder die zijn heer ter verantwoording wil roepen.
Myśliwski, zelf boerenzoon, legt daarmee de wrange klassenverhoudingen bloot en zet de spilzuchtige Poolse adel onder het vergrootglas. Landheren verspelen dorpen aan de kaarttafel, plattelandsmeisjes leven in seksuele horigheid, en de geestelijkheid vergoelijkt dit alles in ruil voor feesten en diners. Tegelijkertijd laat de schrijver in zintuiglijke scènes – de heerlijke geuren van gebraden hertenvlees, paddenstoelen en andere delicatessen – voelen hoezeer Jacobs hongerige lichaam lijdt.
De roman wordt beklemmend wanneer Jacobs vader met zijn zeis naar het paleis gaat om zich de keel door te snijden, uit protest tegen zijn armzalige lot. Jacob constateert dat een mensenleven niet voor iedereen gelijk is: arm voor de een, rijk voor de ander, vol vernedering hier, verheven daar. Tussen die uitersten stelt Myśliwski de vraag of het beter is nooit geleefd te hebben, of juist te blijven hopen dat er nog iets goeds komt – desnoods alleen in je wildste dromen.
Lees de volledige recensie bij NRC (achter inlog)
Andere reacties op de roman uit 1970:
Hier zijn een paar mooie citaten van recensenten over Het paleis:
- Gevonden op tzum: “Het paleis is zoals de overige romas geschreven: wars van literaire modes. Het boek kent geen plot, geen spanningsboog en geen rechtlijnig verhaal, maar langzaam komt een fascinerend en overrompelend boek tevoorschijn.” n
- uitgelezenboeken.blogspot: “Het paleis is een vroeg werk, uit 1970, en met nog geen driehonderd pagina’s een stuk dunner dan de andere vijf vertaalde romans. Het verhaal meandert nog meer dan in zijn latere romans en is één lange monoloog van de herder Jacob.”
- De boekenkrant:“Het paleis is één eindeloos meanderende monoloog van een volkomen associatief fabulerende ik-figuur: de eenvoudige en arme herder Jacob.”
- Hebban:“Het paleis is kortom een onuitputtelijk boek, vol met verrassende en verrassend vele motieven, die steeds in ongrijpbare associatieve zijsprongen worden uitgewerkt.”
- Standaard boekhandel:“De sublieme roman Het paleis, een van de eerste van de Poolse meesterverteller, is virtuoos vertaald door de met de Martinus Nijhoff Vertaalprijs bekroonde Karol Lesman.”
Gelouterd vertaler Lesman zorgde er al eerder voor dat werk van Myśliwski een Nederlands publiek bereikte zoals Over het doppen van bonen of het Oog van de naald. Eerder publiceerde we een korte biografie over de schrijver naar aanleiding van een interview met de schrijver in NRC.
De roman is uiteraard verkrijgbaar bij uw lokale boekhandel of online bij bijvoorbeeld bol.com:
of klik hier voor een overzicht van alle verkrijgbare romans bij bol.com.
